Taal als onderzoeksobject: nieuwsgierigheid als motor voor het denken

Het vak Nederlands heeft vaak het imago nuttig maar saai te zijn. Taalkunde en taalbeschouwing laten zien dat dat helemaal niet hoeft: ze wekken nieuwsgierigheid, vergroten het taalbewustzijn van leerlingen en dagen hen uit om kritisch over taal na te denken en erover te redeneren.
In deze workshop laten we zien hoe leerlingen ontdekken dat via taalkundig onderzoek dat taal niet alleen een belangrijk communicatiemiddel is, maar ook een fascinerend onderzoeksobject. Met een leerlingensymposium laten we zien hoe leerlingen ontdekken da bovendien zien hoe lezen, schrijven, spreken én onderzoek doen op een actieve en betekenisvolle manier samenkomen. Met deze presentatie hopen we u te inspireren én praktische handvatten te bieden om zelf in de klas met taalkunde en taalbeschouwing aan de slag te gaan.

Hoe Middelnederlands spreken en schrijven we nog?

Het Nederlands is sinds de middeleeuwen heel wat veranderd: nieuwe woorden zijn erbij gekomen, de naamvallen zijn ei zo na verdwenen, en we hebben in tegenstelling tot toen een standaardtaal, met een officiële spelling die in het hele taalgebied geldt.
Tegelijk zijn er nog veel sporen van het Middelnederlands in de manier waarop we spreken en schrijven. De belangrijkste grenzen tussen de huidige dialecten en streektalen lagen toen al min of meer vast. Een groot deel van de woordenschat van toen is nu ook nog te begrijpen. En de eerste stappen in de ontwikkeling van de Nederlandse spelling werden toen met vallen en opstaan al gezet.
In deze presentatie Taalbeschouwing verdiepen we ons in het Middelnederlands en ontdekken we wat we daarvan bewaard hebben en wat niet.

Escape room: Van den vos Reynaerde

Om de leerlingen kennis te laten maken met ‘Van den vos Reynaerde’ ontwierpen we een laagdrempelige escape room met toegankelijke methodes en materialen. In deze sessie neem je als deelnemer de plaats van de leerlingen in en probeer je zelf de sleutel naar de vrijheid te vinden. Actieve deelname is dus vereist!
Tijdens de escape room moeten de leerlingen verschillende taalbeschouwelijke opdrachten oplossen om te ontsnappen. Op deze manier komt taalbeschouwing op een originele manier aan bod, hand in hand met literatuur.
Na het volgen van deze sessie hopen we dat je geïnspireerd bent om zelf met de voorgestelde methodieken aan de slag te gaan en je eigen escape room te ontwikkelen.

Ik heb zin in grammatica!

Het benoemen van gezegdes is onlosmakelijk onderdeel van ons grammaticaonderwijs. Semantisch grammaticaonderwijs (Van Rijt, 2020) biedt een mooie manier om dit onderwijs aan te bieden en in deze workshop laat ik jullie graag een deel van een les ervaren en neem ik jullie mee in de vragen die studenten bijna altijd stellen wanneer didactiek op basis van semantische grammatica ingezet wordt.  Want waarom vinden we dat in 'Jan wordt dokter' een naamwoordelijk gezegde zit? Dokter worden is toch iets dat je doet en niet iets wat je bent? Na dit gesprek zou ik ook graag aan de hand van casussen samen met jullie na willen denken over hoe we kennis over gezegdes in kunnen zetten bij schrijfvaardigheid.