Generatieve AI en academisch schrijven in het hoger onderwijs: Het effect van instructie op effectieve prompting en tekstkwaliteit

Generatieve AI-tools zoals ChatGPT vinden steeds vaker hun weg naar het hoger onderwijs en hebben het potentieel om studenten te ondersteunen bij academisch schrijven, een complexe vaardigheid waarmee velen moeite hebben. In deze sessie bespreken we de resultaten van een onderzoek dat naging hoe studenten ChatGPT gebruiken bij het herwerken van een tekst en in welke mate expliciete instructie over prompting en verantwoord AI-gebruik invloed heeft op hun promptkwaliteit, tekstherwerkingen en tekstkwaliteit. De methodologie bestond uit twee deelstudies. In een eerste pilotstudie (n = 24) werd geanalyseerd welke prompts studenten formuleren, welke output ChatGPT genereert en hoe studenten hiermee omgaan tijdens het reviseren van hun tekst. In een tweede interventiestudie (n = 20) werd het effect onderzocht van expliciete instructie op promptkwaliteit, tekstherwerkingen en tekstkwaliteit. De resultaten tonen aan dat studenten na het krijgen van instructie significant betere prompts formuleerden en verantwoorder omgingen met de gegenereerde output. De tekstkwaliteit steeg in de interventiestudie bij alle studenten, maar was niet significant hoger bij studenten die instructie kregen. Deelnemers aan de sessie gaan naar huis met inzichten over hoe studenten generatieve AI gebruiken en met praktische tips hoe ze expliciete instructie kunnen integreren in hun lessen om ervoor te zorgen dat studenten op een verantwoorde manier omgaan met generatieve AI zodat het hun schrijfproces ten goede komt.

Een academische woordenschattoets voor de afwijkende toelating tot het hoger onderwijs

In deze presentatie stellen we de ontwikkeling van een nieuwe academische woordenschattoets voor. De toets zal deel uitmaken van de afwijkende toelatingsprocedure voor bacheloropleidingen in Vlaanderen, gericht op kandidaat-studenten die willen starten in het hoger onderwijs, maar niet voldoen aan de diplomavoorwaarden.
De academische woordenschattoets is een receptieve toets die meet of kandidaten de betekenis van een woord kunnen herkennen uit vier meerkeuze-opties. De testitems werden geselecteerd uit een recent corpus van gesproken academisch Belgisch-Nederlands (Mathysen et al., 2024), een verzameling opnames van 200 hoorcolleges voor eerstejaarsstudenten. We vroegen 20 experten met onderwijservaring om de items te beoordelen met het oog op een pilootversie van de toets. De pilootversie is vervolgens afgelegd door 900 leerlingen in het laatste jaar secundair onderwijs. Op basis van een itemanalyse evalueerden we de kwaliteit van de items en optimaliseerden we de toets voor implementatie.

Docentprofessionalisering voor vakgerichte schrijfvaardigheid

Studenten in het hoger onderwijs maken potentieel een grote ontwikkeling door op het terrein van professioneel, academisch en vakspecifiek schrijven. Dat vraagt om docententeams die de rol van schrijven in het vak erkennen en hun studenten actief ondersteunen. Wanneer vakdocenten betekenisvolle schrijfopdrachten ontwerpen, deze helder introduceren en gerichte feedback geven, dragen zij bij aan de ontwikkeling van vaardige schrijvers. Hiervoor is specifieke expertise nodig: kennis van relevante genres binnen het vakgebied en van pedagogische strategieën om deze genres effectief te integreren in het onderwijs. In deze presentatie laten we zien welke genrekennis voor vakdocenten essentieel is, op basis van een interviewstudie met taal- en schrijfexperts. Deze kennis vertalen we naar ontwerpprincipes voor docentprofessionalisering. De deelnemers gaan in gesprek over de toepassing in de eigen context. Ter inspiratie presenteren we voorbeelden van concrete leeractiviteiten en delen we praktijkervaringen uit trajecten met twee docententeams.

Taalbewuste leeruitkomsten en curriculumontwerp

In 2026 start het nieuwe curriculum van de opleiding tot verpleegkundige van De Haagse Hogeschool (De HHs). Hierbij moest, naast het nieuwe landelijke opleidingsprofiel, ook de nieuwe onderwijsvisie van De HHs worden geïmplementeerd. Eén van de centrale uitgangspunten van deze onderwijsvisie is Taalbewust Onderwijs: “Het onderwijs is taalbewust ontwikkeld, ingericht en uitgevoerd, zodat het alle studenten de mogelijkheid biedt om zich te bekwamen in de talige vereisten van het vak, de opleiding en het toekomstig werkveld.”
De hbo-v opleiding is een van de eerste opleidingen die de nieuwe onderwijsvisie implementeert. Op basis van onze ervaringen is een stappenplan ontwikkeld voor het opstellen van taalbewuste leeruitkomsten, inclusief tips voor het toepassen van Taalbewust Onderwijs als ontwerpprincipe bij het ontwikkelen van het bijbehorende onderwijs.
In deze workshop bespreken we de relevantie van taalbewuste leeruitkomsten, en delen we een aantal concrete voorbeelden. Daarna ga je als deelnemer zelf aan de slag met het stappenplan, waarbij je van een of meer bestaande eigen leeruitkomst(en) checkt of ze voldoen aan de richtlijnen voor taalbewust onderwijs, of een hele nieuwe taalbewuste leeruitkomst voor je eigen onderwijs formuleert. Werk je al met leeruitkomsten? Neem dan enkele voorbeelden mee. Als afsluiting delen we hoe bij onze opleiding het hele (ontwikkel)team is meegenomen in deze werkwijze.