Naar betekenisvol taalonderwijs en taalplezier met de leerlijn Taal

Waarom is mijn buurman boos als ik het heb over zijn autootje? Hoe zorgt de komma voor het verschil tussen leven en dood en wat is opvallend aan de kop ‘Gestoorde inbrekers’?
In deze sessie verkennen we hoe de leerlijn Taal -een uitwerking van het nieuwe kerndoel 6-  kansen biedt voor betekenisvol en duurzaam taalonderwijs dat taalplezier terug de klas in brengt. De leerlijn wordt in januari 2027 gepubliceerd en geeft handvatten voor het beschouwen van de relatie tussen vorm en betekenis van taal, vanaf voorschools tot en met onderbouw vo. Tijdens de sessie geven we een preview van de leerlijn en laten we aan de hand van voorbeelden zien hoe de leerlijn past bij rijk, betekenisvol, actief en samenhangend onderwijs. We verkennen hoe leerlingen inzichten opdoen, inzetten en uitbreiden bij het begrijpen en produceren van teksten en het voeren van gesprekken. 

Wat taal doet: taalbeheersingsonderzoek in de klas

Onderzoeksvaardigheden zijn in veel nieuwe leerplannen vaste prik geworden. Het vermogen om op een kritische manier data te verzamelen en te verwerken is immers cruciaal voor het hoger onderwijs en het toekomstige werkveld. Bovendien biedt het een prima format om complexe vaardigheden als wetenschappelijk schrijven en AI-kennis bij te brengen. Wanneer onderzoeken echter beperkt blijft tot opzoeken, dreigt een project al snel saai en weinig leerrijk te worden.
Taalbeheersingsonderzoek, dat het effect van taaluitingen bestudeert, biedt hier mooie kansen. Via een aantal voorbeelden van leerlingenonderzoekjes tonen we hoe je leerlingen op veldonderzoek kunt sturen. We bekijken onder andere werkjes over functieverlies in dialecten, de invloed van jongerentaal op sollicitatiebrieven en de impact van aanspreekvormen in reclame.

Klank in taal en muziek

Is er een link tussen de aan- en afwezigheid van klank in taalproductie? Waarom beschouwde John Cage zichzelf eerder als communicator dan als componist? Aan de hand van twee teksten uit 'Hoe groen klinkt een gitaar en 99 andere dingen die je moet weten over klassieke muziek' van Pieter Hergé, te vinden op Rijketeksten.org, gaan we op ontdekkingstocht. We onderzoeken onder andere de tekstopbouw, tekstdoelen en mogelijkheden om geïntegreerd te werken.

Bundel de kracht van de Nederlandse taal(les)

Wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen dat taal ‘stuurt’? In deze workshop ontdek je hoe framing werkt en hoe je dit kunt inzetten in het lesprogramma van een examenklas. De lessenserie sluit bovendien aan bij de nieuwe eindtermen Nederlands, waarin kennis over taal een plek krijgt naast het vaardighedenonderwijs. Dit is dé kans om je lessen te verrijken met taalbeschouwing. Bovendien geeft het je inspiratie voor doelgericht toewerken naar het schoolexamen schrijfvaardigheid, met veel formatieve elementen. Ook bereidt het impliciet voor op het centrale examen leesvaardigheid. Leerlingen leren namelijk niet alleen beter schrijven, maar ook scherper analyseren en beargumenteren. En bovenal gaan ze inzien hoe kleine taalkeuzes grote invloed hebben op betekenis en overtuigingskracht én hoe actueel en relevant voor het dagelijks leven deze kennis is. Het materiaal dat besproken wordt is al een aantal keer beproefd in de klas. Laat je inspireren en taalbeschouwing een plek in je curriculum veroveren.