Lezen als een schrijver en schrijven als een lezer

In Vlaanderen worden nieuwe minimumdoelen voor Nederlands ingevoerd in het basisonderwijs. Die doelen zijn meer dan een beleidswijziging: ze nodigen uit om opnieuw na te denken over sterk taalonderwijs, van de kleuterklas tot het einde van de basisschool.
In deze sessie bekijken we welke kansen de nieuwe minimumdoelen bieden voor de klaspraktijk én voor de lerarenopleiding. Centraal staan drie bewegingen: een duidelijke doorgaande lijn in taalontwikkeling, meer samenhang tussen taal en kennisopbouw, en expliciete aandacht voor basisvaardigheden zoals technisch lezen, spelling en grammatica.
Ook mondeling taalgebruik en literatuur krijgen een stevigere plaats. Wat betekent dat voor lessen Nederlands? Hoe verbind je lezen, schrijven, spreken, luisteren en kennisopbouw? En hoe bereiden we toekomstige leraren daarop voor?
De sessie vertrekt vanuit de Vlaamse minimumdoelen, maar raakt aan vragen die ook in Nederland herkenbaar zijn: hoe zorgen we ervoor dat nieuwe doelen niet alleen op papier bestaan, maar leiden tot sterker taalonderwijs in de klas?

Nieuwe minimumdoelen in Vlaanderen: sterker taalonderwijs in de klas

In Vlaanderen worden nieuwe minimumdoelen voor Nederlands ingevoerd in het basisonderwijs. Die doelen zijn meer dan een beleidswijziging: ze nodigen uit om opnieuw na te denken over sterk taalonderwijs, van de kleuterklas tot het einde van de basisschool.
In deze sessie bekijken we welke kansen de nieuwe minimumdoelen bieden voor de klaspraktijk én voor de lerarenopleiding. Centraal staan drie bewegingen: een duidelijke doorgaande lijn in taalontwikkeling, meer samenhang tussen taal en kennisopbouw, en expliciete aandacht voor basisvaardigheden zoals technisch lezen, spelling en grammatica.
Ook mondeling taalgebruik en literatuur krijgen een stevigere plaats. Wat betekent dat voor lessen Nederlands? Hoe verbind je lezen, schrijven, spreken, luisteren en kennisopbouw? En hoe bereiden we toekomstige leraren daarop voor?
De sessie vertrekt vanuit de Vlaamse minimumdoelen, maar raakt aan vragen die ook in Nederland herkenbaar zijn: hoe zorgen we ervoor dat nieuwe doelen niet alleen op papier bestaan, maar leiden tot sterker taalonderwijs in de klas?

Taal)inclusief onderzoekend en ontwerpend leren in Natuur en Techniek

Hoe maak je onderzoekend leren toegankelijk voor álle leerlingen, ook wanneer taal een drempel vormt? In deze sessie wordt verkend hoe onderzoekend en ontwerpend leren in Natuur & Techniek verrijkt kan worden met taalsteun en meertaligheid, zonder aan inhoudelijke uitdaging in te boeten. Aan de hand van het iOOL‑kader (inclusief Onderzoekend & Ontwerpend Leren) wordt duidelijk hoe ontwerpkeuzes én het handelen van de leerkracht (zoals interactieve scaffolding) samen inclusie mogelijk maken. Deelnemers krijgen zicht op concrete didactische keuzes die taal niet als obstakel, maar als hefboom voor denken en leren inzetten. De sessie biedt herkenning, inspiratie en direct toepasbare inzichten voor de (taal‑)rijke klas.

Praten over grammatica, kunnen basisschoolleerlingen dat al?

De nieuwe kerndoelen in Nederland zorgen voor een grotere focus op redeneren over taal. Dit redeneren kan binnen grammaticalessen plaatsvinden aan de hand van taalkundige metaconcepten (overkoepelende concepten die op een hoger niveau verbanden leggen tussen lagere-ordeconcepten). Een voor het basisonderwijs relevant metaconcept is valentie, het inzicht dat werkwoorden rollen uitdelen die in verband kunnen worden gebracht met de concepten onderwerp, lijdend voorwerp en meewerkend voorwerp. We zijn erachter gekomen dat leerlingen enthousiast samen kunnen werken en praten over dit metaconcept. We bleven echter ook met vragen zitten, bijvoorbeeld in hoeverre leerlingen door samen te praten tot diepere grammaticale inzichten kunnen komen. Om dit te achterhalen hebben we het afgelopen schooljaar gesprekken opgenomen tussen leerlingen terwijl ze over valentie praatten. Tijdens de HSN presenteren we de bevindingen en analyseren we samen met deelnemers fragmenten uit de opgenomen gesprekken.