Literatuur als hefboom voor leesbevordering: van rijk repertoire tot sterke klaspraktijk 

Dat werken met (bekroonde) literatuur een sterke motor is voor de ontwikkeling van elke leerling in elk leerjaar, hoeft niemand nog te overtuigen. De recente kern- en minimumdoelen leggen die nadruk nog duidelijker. De echte uitdaging ligt elders: hoe bouw je als schoolteam een rijk, divers en inspirerend literair repertoire op? En hoe zorg je ervoor dat collega’s die boeken niet alleen kennen, maar ze ook met impact inzetten in hun klaspraktijk en zo bijdragen aan een doordacht beleid rond leesbevordering? Tijdens deze sessie maak je kennis met sprekende voorbeelden uit kleuter-, lager en secundair onderwijs. We vertrekken hierbij van ervaringen van scholen die deelnamen aan het traject Take In, een begeleidingstraject van Odisee, AP Hogeschool, Iedereen Leest en Universiteit Gent waarbij rijke literatuur de basis vormde om taal-, kennis- en socio-emotionele doelen te bereiken. Je ziet hoe scholen literatuur een vanzelfsprekende plek geven in hun dagelijkse werking, hoe leraren doelgericht kiezen voor boeken die leerlingen raken, uitdagen en aan het denken zetten, en hoe een sterke doorgaande lijn het literaire lezen kan verdiepen. Literatuur dus niet langer als een mooi extraatje, maar als het kloppend hart van elke klas en elk schoolteam. 

LOS: lezen op school. Van boek tot KAnapé. Uitwerken en implementeren van het leesbeleid op GO! Atheneum Beveren

Vanuit een enthousiaste ad hoc werkgroep uit zeer diverse vakgebieden is LOS ontstaan: Lezen Op School. In deze sessie vertel ik hoe onze werkgroep snel uitgroeide tot een stevig uitgebouwd leesbeleid, de introductie van leesmethodieken (LIST, DENK en Samen Lezen), het zichtbaar maken van boeken en lezen (Boon voor Onderwijs), de unieke college tour methode van onze auteursbezoeken, het ontstaan van de leesklas, de KAnapé en de KA Boekenclub.
Op onze school is op nauwelijks twee schooljaren tijd het leesbeleid stevig uitgebouwd, uitgerold en verankerd binnen het Talenbeleid. De sessie gaat in op concrete stappenplannen, diept eigen ervaringen uit en legt valkuilen bloot. Zowel de overkoepelende visie als de eigen praktische ervaringen komen aan de orde.
Dit succesverhaal is bedoeld voor kartrekkers en karduwers, voor enthousiaste, maar ook aarzelende lezers, voor mensen met een hart voor leerlingen en leerkrachten én boeken.

Leraren professionaliseren als leesbevorderaars: hoe doen we dat?

Veel scholen in het basis- en voortgezet onderwijs staan voor de uitdaging om hun leesbevorderingsonderwijs (verder) vorm te geven. De repertoirekennis van leraren van actuele, rijke jeugd- en young adult-literatuur, de leesbevorderingscompetenties die ze in de klas inzetten, en de schoolbrede leescultuur spelen hierbij een rol. Schoolteams hebben behoefte aan structurele professionalisering op dit gebied, maar hoe ziet die er dan uit?
In het project 'Lezen en laten lezen leraren als leesbevorderaars in PO en VO' hebben we met een landelijke survey (N = 1409) de stand van zaken onderzocht: hoe is het gesteld met de repertoirekennis en leesbevorderingscompetenties van leraren en de leescultuur op hun scholen? Vervolgens hebben we samen met het werkveld een professionaliseringsaanpak ontwikkeld, bestaande uit vier pijlers:
1) Boeken kiezen en cadeau krijgen
2) Lezen in literatuurcirkels
3) Toepassing en terugblik: wat werkt in de klas?
4) Vakmanschap versterken via e-learning

In onze bijdrage presenteren we resultaten uit de survey en maak je kennis met de professionaliseringsaanpak. Na afloop van het onderzoek wordt de aanpak vrij beschikbaar, dus kom alvast ontdekken of het ook iets voor jou en je collega’s is!

Bouwen aan rijk leesonderwijs: Lessen uit een tweejarig traject met scholen en bibliotheken

Zes basisscholen hebben tijdens een tweejarig traject geleerd om, in samenwerking met de bibliotheek, geïntegreerd thematisch leesonderwijs te implementeren in hun eigen school (groep 4 t/m 8 of leerjaar 2 t/m 6). De aanpak is gebaseerd op het gedachtegoed van het boek Rijke taal (Smits en Van Koeven, 2020). De leesmediaconsulent, een specialist van de bibliotheek die verbonden is aan de school, speelde een belangrijke ondersteunende rol. Deze aanpak staat in Nederland bekend onder de naam de Bibliotheek op school Plus. Onderzoekers van TaalLab NL hebben de implementatie van de aanpak gevolgd. De resultaten van het onderzoek hebben bijgedragen aan de doorontwikkeling en standaardisatie van de aanpak.
In de presentatie beschrijven de onderzoekers hoe het traject is verlopen, wat de ervaringen zijn van scholen en bibliotheken, en welke eerste indicatoren zichtbaar zijn in het handelen van leerkrachten.